Euskampus Bordeaux Eguna 2026: lurraldeak, belaunaldiak eta historiak lotzen dituzten zubiak

Urriaren 15ean eta 16an Ficoban (Irun) egindako topaketan, Bordeleko Unibertsitatearen eta EHUren arteko lankidetza zientifikoaren ibilbidea aintzatetsi dute, giza eboluzioa aztertzea helburu duen Human Shelters mugaz gaindiko hamargarren lankidetza-laborategi izendatuta.

Zubi batzuek ibaiertzak lotzen dituzte. Beste batzuek, hizkuntzak, belaunaldiak, diziplinak eta mundua ulertzeko moduak. Bi egunez, Euskampus Bordeaux Eguna 2026 topagune bihurtu da Irungo Ficoban, Bordeleko Unibertsitatearen eta Euskal Herriko Unibertsitatearen (EHU) arteko topaketen eta lankidetza ospatzeko, 2024an hamargarren urteurrena ospatu ondoren. Ikerketa zientifikoan mugak zeharkatzeko eta ezagutza partekatua eraikitzeko bidea aurkitzen duen lankidetza da hau.

Aurtengo edizioak 260 parte-hartzaile inguru bildu ditu, tartean 60tik gora zientzialari gazte, masterreko ikasleetatik hasi eta doktoretza osteko ikertzaileetaraino. Zubiak josten lelopean, elkarlanean egindako proiektuen emaitzak ez ezik, horiek ahalbidetzen dituzten harreman pertsonalak eta profesionalak ere jarri ditu erdigunean topaketak.

Human Shelters: hamarkada bateko lankidetza gizateriaren historia aztertzen

Topaketako une nagusietako bat Human Shelters Euskampus Bordeaux mugaz gaindiko campuseko hamargarren mugaz gaindiko lankidetza-laborategi (LTC) izendatzea izan da. Laborategiak Bordeleko Unibertsitateko eta EHUko adituak biltzen ditu paleoantropologiaren eta giza eboluzioaren inguruan: Bordeleko 17 ikertzailek eta EHUko 19k osatzen dute taldea.

Galdera bat dute lanaren ardatz: nola bihur daitezke harpe arrokatsuak gizateriaren historiaren artxibo? Izan ere, espazio horiek iraganeko populazioen aztarnak gordetzen dituzte, baita haien bizimoduen eta ingurune eta testuinguru geologikoekin zuten harremanaren arrastoak ere. Proiektuaren bultzatzaileen artean daude Christine Couture, CNRSri, Frantziako Kultura Ministerioari eta Bordeleko Unibertsitateari lotutako paleoantropologiako irakaslea (PACEA laborategia), eta Asier Gómez-Olivencia EHUko ikertzailea.

Human Shelters, ordea, ez da oraingo aintzatespenarekin sortu. Hamar urte baino gehiagotan eraikitako lankidetza zientifikoaren eta harreman pertsonalen emaitza da. Asier Gómez-Olivenciak azaldu duenez, Frantziako hego-mendebaldean aurkitutako giza fosilen azterketarekin hasi zen elkarlana, eta pixkanaka haziz joan zen, argitalpenen, tesien baterako zuzendaritzen eta ikertzaile berrien parte-hartzearen bidez.

«Bide luzea, emankorra eta naturala izan da. Berez egin du aurrera», laburbildu du Gómez-Olivenciak. Ibilbide horri esker, taldea handitu eta giza eboluzioaren azterketaren inguruko diziplinarteko egitura baterantz egin ahal izan dute.

Etorkizunera ere begiratzen du ikertzaileak, eta zubiei eskainitako topaketa baterako bereziki egokia den irudi bat erabili du: «Bidea ondo zolatuta dago. Orain, beraz, ikuspegiak zabaltzen eta belaunaldi berriak prestatzen jarraitu behar dugu, ikertzaile berriei Pirinioen beste aldeko ekosistema ezagutzeko aukera emanez».

Ezagutzaren joan-etorri horrek helburu zehatza du: bi lurraldeetako ikerketa aberastea. «Pirinioen beste aldeko aztarnategietan ikasten duten guztia lantzen ari garen aztarnategietara ekarri ahal izango dute; gure kasuan, Euskal Herrikoetara», adierazi du. Eta lankidetzaren zentzua biltzen duen esaldi batekin amaitu du: «Etorkizunerako bidea zolatzeko modu bat zen, iragana aztertzen jarraitu ahal izateko».

LTC Incubator, lankidetza hazteko bultzada

Human Sheltersen ibilbideak erakusten du, halaber, zeinen garrantzitsua den harreman zientifikoak proiektu egonkor bihurtzeko egiturak izatea. LTC gisa aitortu aurretik, inkubazio-fasetik igaro zen taldea, eta horrek lankidetza sendotzen eta sareak zabaltzen lagundu zion.

Christine Couturek gogoratu duenez, bi unibertsitateetako adituen arteko harremana ia berez sortu zen, unibertsitateetan nahiko ezohikoa den arlo batean gaitasun osagarriak zituztelako. Frantziako hego-mendebaldeko fosilen inguruko baterako lana izan zen abiapuntua. Denborarekin, LTC Incubator programara iritsi ziren, eta, bi urteren ondoren, Human Sheltersen aitortza lortu zuten.

«Le LTC Incubateur nous a permis pendant deux années de nous structurer», azaldu du Couturek. Hau da, LTC Incubator programak bi urtez beren egitura antolatzeko aukera eman zien: administrazio-esparru bat, antolaketa sendo bat eta mugaz gaindiko lana garatzeko laguntzak izan zituzten.

Ikertzaileak azpimarratu du mugaren bi aldeetan lankidetzan aritzeak helburu zientifikoak partekatzea baino gehiago eskatzen duela: «On a des cultures différentes, on a des langues différentes, on a des façons de travailler différentes et je pense que le LTC Incubateur nous a appris à mettre en commun».

Alegia, kultura, hizkuntza eta lan egiteko modu desberdinak dituzte, eta inkubazio-prozesuak horiek partekatzen irakatsi die. Lan egiteko modu partekatua eraikitzeko gaitasun hori, haren hitzetan, «un levier extraordinaire» izan da (berebiziko bultzada) laborategi gisa aitortza lortzeko.

Lankidetzak, gainera, beti ikusten ez den lana eskatzen du: taldeak koordinatzea, proiektuak eraikitzea eta horiei eusteko gai diren administrazio-egiturak eratzea. «On a besoin de travailler les uns avec les autres. Et c’est ce qu’on a fait dans le cadre du LTC», adierazi du Couturek. Elkarren artean lan egin behar dugu. Eta horixe egin dugu, hain zuzen, LTCren esparruan.

Etorkizunera begira, Human Sheltersek bere dimentsio akademikoa indartu, hezkuntza-arloarekin lotura berriak aztertu eta baterako prestakuntzak garatu nahi ditu, hasiera batean master-mailakoak. Belaunaldi berriei ezagutza transmititzea ere izango da lehentasunetako bat: laborategiko ikerketekin jarraitzeko eta horiek garatzeko tresnak ematea.

Erronka zientifiko eta sozial handiekin bat datorren lankidetza

Human Sheltersen aurkezpena Euskadiren eta Akitania Berriaren arteko lankidetza-ibilbide zabalago baten parte da. 2015az geroztik, mugaz gaindiko campusak hamar LTC aitortu ditu eta beste hamalau proiekturi lagundu die inkubazio-fasean. Horrela, administrazio-mugetatik harago lan egiten duen komunitate zientifikoa sendotu du.

Topaketan, Juan Ignacio Pérez Iglesias Eusko Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntzako sailburuak laborategi horiek Euskadi 2030 Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Planarekin duten lotura nabarmendu zuen, bereziki Berrikuntza Itsasargiak programarekin eta Ikur estrategiarekin dutena. Interes partekatuko arloen artean aipatu zituen adimen artifiziala, zientzia eta teknologia kuantikoak, deskarbonizazioa, One Health ikuspegia, medikuntza pertsonalizatua eta doitasunezkoa, eta erronka demografikoak eta soziosanitarioak.

Sailburuak berretsi egin zuen bere sailak LTCei ematen dien babesa; azken sei urteetan hiru milioi euroko aurrekontua izan dute laborategi horiek. Era berean, Euroeskualdeko lankidetza-esperientzia makroeskualde atlantikoaren eskalara zabaltzeko aukera azpimarratu zuen.

Zubiek ere memoria gordetzen dute

Topaketaren dimentsio zientifikoarekin batera, alderdi pertsonalago eta historikoago batek ere izan zuen lekua. Irunen, Bidasoa ondoan, muga ez da abstrakzio bat: hura zeharkatu zutenen, han bizi izan zirenen edo beste aldera begira hazi zirenen memoria kolektiboaren parte da.

Ricardo Díez Donostia International Physics Centerreko (DIPC) zuzendari eta irundarrak gogora ekarri zituen 1939an, Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, babes bila Bidasoaz iparraldera muga zeharkatu zutenak. Hala, historiako une jakin batzuetan banantzeko balio izan duten mugen ikur bihurtu zen Santiago zubia, baina baita igarobidea eta itxaropena eskaini dutenena ere.

Joxerramon Bengoetxea EHUko errektoreak, berriz, gogoratu zuen familiaren etxean Frantziako irratia eta telebista entzuteak nola pizten zion beste aldean gertatzen zenarekiko jakin-mina. Bi oroitzapen desberdin, mugek eguneroko bizitzaren parte izateaz gain beste errealitate batzuk ezagutzeko gogoa ere piztu dezaketela erakusten dutenak.

Alde horretatik, edizio honi izena ematen dioten zubiek ez dituzte desberdintasunak ezabatu nahi, haien arteko topaketa ahalbidetu baizik. Hizkuntzak, kulturak eta lan egiteko modu desberdinak ez dira desagertzen lankidetzan aritzean: taldeak partekatzen ikasten duenaren parte bihurtzen dira.

Ezagutza eta gizartea lotzen dituzten proiektuak

Euskampus Bordeaux Eguna 2026ren programak agerian jarri du zenbat arlotan garatzen den mugaz gaindiko lankidetza. Erakusketak 28 poster bildu zituen, eta hezkuntzarekin eta enplegagarritasunarekin, ikerketarekin eta berrikuntzarekin, nazioartekotzearekin eta lurraldearekiko konpromisoarekin lotutako ekimenak, besteak beste, aurkeztu zituen.

Besteak beste, ENLIGHT Europako aliantzari lotutako lankidetzak, baterako masterrak, hezkuntza-robotika, ekonomia soziala eta neurozientzia izan ziren ikusgai. Bizi On ere aurkeztu zen: Euskadin minbizia duten pertsonen bizi-kalitatea hobetzen laguntzeko programa, pazienteak eta ikertzaileak harremanetan jartzen dituena.

Bigarren jardunaldian, beste jarduera batzuen artean, LTCen komunitatea izan zen ardatz, eta mugaz gaindiko zortzi proiektu aurkeztu ziren MT173 formatuan, 173 segundoko esku-hartze laburren bidez. Makroeskualde atlantikoa eraikitzeko unibertsitateek egin dezaketen ekarpenari buruzko mahai-inguruarekin amaitu zen topaketa.

Gainera, 60tik gora zientzialari gazteren parte-hartzeak gogorarazi zuen sare horien jarraipenerako ezinbestekoa dela belaunaldi berriak erakartzea, esperientziak partekatzea eta Pirinioen beste aldean prestatzeko eta ikertzeko aukerak zabaltzea.

Zubiak ehuntzen, aurrera egiten jarraitzeko

Euskampus Bordeaux Eguna 2026k hamar urteko topaketa-ibilbidea ospatu du. Ibilbide horrek erakusten du mugaz gaindiko lankidetza denborarekin, konfiantzarekin eta elkarlanarekin eraikitzen dela. Human Shelters horren erakusgarri da: adituen arteko lankidetzatik sortutako proiektua, egitura partekatu batek sendotua, iraganaren ezagutzan sakontzea eta ikerketa horrekin jarraituko dutenak prestatzea helburu dituena.

Human Shelters taldeak harpe arrokatsuak gizateriaren historiaren artxibo gisa aztertzen dituen bitartean, mugaz gaindiko campusak bere topaguneak eraikitzen jarraitzen du. Lurraldeen, diziplinen, hizkuntzen eta belaunaldien arteko zubiak. Distantziak ezabatu beharrean, haiek zeharkatzeko eta ezagutzarako aukera berri bihurtzeko bidea ematen duten zubiak.

Gehiago LTCei buruz.